Weetjes over de Tornjak

Oorsprong

De Tornjak komt uit Bosnië en Herzegovina én Kroatië. De naam verwijst naar het woord "tor", wat schaapskooi betekent.

Herder in hart en nieren

Al eeuwenlang bewaakt hij schapen tegen wolven en beren. Zijn instinct is dus nog altijd sterk aanwezig.

Wakker maar niet hyper

De Tornjak is alert en waaks, maar niet nerveus. Hij blaft niet zonder reden en blijft meestal kalm.

Slaapt als een roos

Ondanks zijn waakzaamheid is hij buiten de werkuren een echte snoozer. Hij houdt van dutjes in de zon.

Sneeuwliefhebber

Hij is dol op koud weer en sneeuw. Zijn dikke vacht is er ook perfect voor gemaakt.

Lichtvoetige reus

Hoewel hij groot is, beweegt hij soepel en sierlijk. Je zou bijna vergeten hoe zwaar hij is.

Loyaal maar zelfstandig

Hij is erg trouw aan zijn gezin, maar heeft ook een sterk onafhankelijk karakter. Hij denkt zelf na.

Niet voor stadsmensen

De Tornjak voelt zich het beste op het platteland of in een grote tuin. Appartementen zijn niets voor hem.

Kindvriendelijk

Hij gaat verrassend goed om met kinderen. Zijn zachtaardige kant komt dan helemaal naar boven.

Katten? Dat hangt ervan af

Met katten kan het goed gaan, als hij ermee opgroeit. Maar als ze onverwacht bewegen… dan wordt het spannend.

Stille kracht

In tegenstelling tot andere waakhonden maakt de Tornjak weinig kabaal. Hij observeert liever eerst.

Lief voor kippen

Veel Tornjaks leven samen met kippen zonder problemen. Dat is vrij uniek voor zo’n groot ras.

Weinig hondengeur

Zijn dikke vacht heeft een zelfreinigende werking. En verrassend genoeg ruikt hij zelden echt 'hond'.

Geen waterrat

Zwemen? Niet echt zijn ding. Een paar pootjes in een beekje is oké, maar het blijft beperkt.

Zacht maar koppig

Hij reageert niet goed op harde training. Zachtaardige, consequente aanpak werkt beter.

Late puber

De Tornjak is pas rond z'n derde écht volwassen. Tot dan is hij een grote, onhandige puber.

Perfecte buitenwachter

Hij ligt uren stil in de tuin, turend over het terrein. Onzichtbaar en toch paraat.

Natuurlijke leider

Hij neemt graag initiatief. In een groep honden staat hij vaak vanzelf aan het hoofd.

Groot maar gezond

In tegenstelling tot veel andere grote rassen heeft de Tornjak relatief weinig erfelijke problemen.

Een zeldzame parel

Buiten zijn thuisregio is hij nog steeds zeldzaam. In Nederland zie je hem bijna nooit in het park.

Algemeen voorkomen

De Tornjak is een van de oudste berghonden van Europa. Hij werd al in middeleeuwse geschriften beschreven, vooral als beschermer van schaapskuddes in de Dinarische Alpen, een ruig gebied dat zich uitstrekt over delen van Kroatië en Bosnië en Herzegovina. Jarenlang leefde hij in de bergen zonder vaste fokprogramma’s, enkel geselecteerd op instinct en bekwaamheid. Pas in de jaren ’70 begonnen lokale kynologen het ras actief te beschermen en te herintroduceren.

Het ras werd officieel erkend door de FCI in 2007, wat relatief recent is. Sindsdien groeit zijn populariteit, vooral onder liefhebbers van zeldzame, natuurlijke hondenrassen. Toch blijft hij zeldzaam buiten zijn oorsprongslanden. In die regio is hij vaak nog in functie te vinden, tussen de schapen, met zicht op de bergen.

De Tornjak wordt vaak verward met andere berghonden zoals de Sarplaninac of de Kaukasische herder, maar zijn gedrag is doorgaans stabieler en zijn uiterlijk iets verfijnder. Hij is imposant zonder overdreven agressief over te komen, en dat maakt hem populair bij mensen die op zoek zijn naar een evenwichtige waakhond met een warm hart voor het gezin.

Een Tornjak opvoeden

De Tornjak is slim en leert snel, maar laat zich niet zomaar commanderen. Hij heeft een sterke eigen wil en vraagt om een consequente, maar vooral respectvolle aanpak. Strenge of harde methodes werken averechts. Positieve bekrachtiging, geduld en duidelijkheid zijn essentieel om zijn vertrouwen te winnen en te behouden.

Begin zo vroeg mogelijk met socialisatie. Laat hem kennismaken met andere honden, mensen, kinderen en verschillende omgevingen. Hoewel hij van nature stabiel is, helpt een goede socialisatie om ongewenst terughoudend gedrag of wantrouwen te vermijden. Een jonge Tornjak leert snel, maar heeft ook tijd nodig om alles te verwerken.

Gehoorzaamheidstraining verloopt vlot als je hem mentaal uitdaagt. Herhaling zonder doel verveelt hem snel. Geef hem liever taken die aanvoelen als “werk”, zoals bewaken, dingen dragen of routes volgen. Hij gedijt bij duidelijke verwachtingen en een baas die rust en leiderschap uitstraalt.

Vergeet niet: de Tornjak is geen clown die trucjes doet voor koekjes. Hij werkt voor wie hij respecteert, niet voor wie hem commandeert. Een goede band opbouwen is dus net zo belangrijk als de training zelf.

Ben je op zoek naar meer informatie over het trainen van je Tornjak? Kijk dan op onze Tornjak opvoeden pagina.

Uiterlijk

De Tornjak is een grote, robuuste hond met een krachtige uitstraling. Zijn lichaam is compact en gespierd, en hij straalt controle en balans uit. Zijn vacht is lang, dik en enigszins golvend, met een weelderige kraag en pluimstaart. Zijn expressieve ogen en vriendelijke blik maken hem meteen sympathiek. Door zijn dikke ondervacht is hij bestand tegen de zwaarste weersomstandigheden.

Qua kleuren komt hij in allerlei combinaties voor, maar meestal is hij wit met duidelijke vlekken in zwart, bruin of grijs. Volledig witte exemplaren bestaan ook, maar zijn zeldzamer. De vlekken zijn meestal goed afgelijnd en zorgen voor een karakteristiek uiterlijk. Zijn oren hangen naar beneden en voelen zacht aan. Hij heeft een imposant silhouet, vooral wanneer hij in de sneeuw staat met zijn vacht vol ijskristallen.

Mannetjes zijn duidelijk groter dan vrouwtjes en wegen tussen de 35 en 50 kilogram. Teven blijven doorgaans tussen de 30 en 40 kilogram. Mannetjes kunnen tot 70 cm schofthoogte halen, terwijl teven meestal iets kleiner zijn. Het gedrag van reuen is vaak iets dominanter en zelfstandiger, terwijl teven vaak iets zachtaardiger en meer gericht op samenwerking zijn. Beide geslachten behouden echter de typische kalmte en trouw van het ras.

Aard

De Tornjak is van nature rustig, bedachtzaam en zelfverzekerd. Hij is geen druktemaker, maar eerder een hond die de situatie eerst goed inschat voor hij reageert. Dat maakt hem bijzonder geschikt als waakhond. Hij laat zich niet snel opjagen en is moeilijk te intimideren. Toch heeft hij een zachte kant, vooral voor mensen die hij kent en vertrouwt.

Hij is trouw aan zijn gezin en voelt zich sterk verbonden met zijn ‘roedel’. Binnen het gezin is hij beschermend, maar nooit op een opdringerige manier. Hij bewaart liever de rust dan dat hij constant in het middelpunt van de belangstelling wil staan. Zijn natuurlijke instinct om te waken blijft aanwezig, maar hij past zich goed aan aan het gezinsleven.

Met andere honden kan hij goed overweg, zolang er geen concurrentiestrijd ontstaat. Hij is niet haantje-de-voorste, maar laat zich ook niet zomaar domineren. Bij kinderen is hij geduldig en beschermend. Toch blijft begeleiding belangrijk, zeker door zijn formaat. De Tornjak is intelligent en leert graag, zolang de communicatie duidelijk en respectvol is.

Hij past het beste bij mensen die rust uitstralen en hem de ruimte geven om zichzelf te zijn. Een baas die stevig in zijn schoenen staat, maar met zachte hand leidinggeeft, krijgt een trouwe vriend voor het leven.

Beweging

De Tornjak heeft een verrassend gebalanceerde behoefte aan beweging. Hij is geen hyperactieve hond, maar heeft wel dagelijks fysieke en mentale uitdaging nodig. Lange wandelingen in de natuur, bij voorkeur zonder al te veel drukte, zijn ideaal voor hem. Hij houdt ervan om zijn omgeving te verkennen en alles goed in zich op te nemen.

Naast wandelen geniet hij van klusjes. Laat hem iets dragen, een erf bewaken of zelfs een kar trekken. Hij is een werkhond in hart en nieren en vindt voldoening in taken met een doel. Zonder die taken kan hij zich gaan vervelen of sloom worden. Hij moet het gevoel hebben dat hij “nodig” is.

Spelen met andere honden kan, maar moet rustig en gecontroleerd gebeuren. Hij houdt niet van opdringerige types of chaotische situaties. Zijn favoriete activiteit? Gewoon op een strategische plek liggen en alles in de gaten houden. Ook dat is werk voor hem.

Als je een grote tuin hebt, benut die dan zeker. Maar verwacht niet dat hij daar zelf voldoende beweging haalt. Een Tornjak heeft zijn mens nodig om gemotiveerd te blijven.

Erfelijke ziekten

Heup- en elleboogdysplasie

Zoals bij veel grote rassen komt heup- en elleboogdysplasie ook bij de Tornjak voor. Zorg dat ouderdieren getest zijn voor je een pup kiest.

Auto-immuunziektes

Heel zeldzaam, maar in sommige lijnen zijn auto-immuunproblemen gemeld. Goede fokkers vermijden hiermee verder fokken.

Oogproblemen

Oogaandoeningen zoals entropion en ectropion kunnen voorkomen, al zijn ze bij de Tornjak eerder zeldzaam.

Algemene robuustheid

In het algemeen is de Tornjak gezond en robuust, mede dankzij natuurlijke selectie in zijn thuisregio. Toch blijft een jaarlijkse check-up belangrijk.

Blijf op de hoogte

Wil je op de hoogte blijven van alle nieuwe hondenrassen en artikelen die op de website verschijnen? Registreer jezelf hier en je krijgt elke 2 weken een update in je mailbox. Je kan jezelf altijd probleemloos uitschrijven.